Egzamin B1 obejmuje słuchanie, czytanie, poprawność gramatyczną, pisanie i mówienie. Przygotowuj się do każdej części: pracuj z przykładowymi arkuszami, pisz pełne odpowiedzi i ćwicz wypowiedzi ustne. Ta strona pokazuje, jak analizować kontekst i sprawdzać wykonanie polecenia. Harmonogram części pisemnej i ustnej oraz aktualne zasady potwierdź w swoim ośrodku.
Struktura egzaminu: pięć części i czas trwania
Na poziomie B1 zdajesz pięć części: rozumienie ze słuchu, rozumienie tekstu pisanego, poprawność gramatyczną, pisanie i mówienie. Część pisemna odbywa się w sobotę, a ustna w niedzielę.
Na B1 część słuchowa trwa 25 minut, czytanie 45 minut, gramatyka 45 minut, pisanie 75 minut, a mówienie 15 minut. Arkusze ze wszystkich części pisemnych komisja przyjmuje po okazaniu paszportu lub innego dokumentu tożsamości ze zdjęciem, więc zaplanuj taki dokument na dzień egzaminu.
W 2026 roku poziom B1 dla grupy dorosłych odbywa się w pięciu terminach: 14–15 lutego, 25–26 kwietnia, 27–28 czerwca, 17–18 października i 5–6 grudnia, zawsze w sobotę i niedzielę. Zgłaszasz się bezpośrednio do ośrodka organizującego egzamin; listę ośrodków uprawnionych publikują strona ministerstwa oraz Państwowej Komisji.
Szczegółowe wymagania dla B1 opisuje część II rozporządzenia o egzaminach z języka polskiego jako obcego (punkt E), a ośrodek uniwersytecki w Łodzi podaje do niego łącze. Liczba zadań w poszczególnych częściach, próg zaliczenia i wysokość opłaty nie wynikają z dostępnych materiałów — sprawdź je w dokumentach Komisji przed rejestracją.
| Część egzaminu | Czas trwania na B1 |
|---|---|
| Rozumienie ze słuchu | 25 minut |
| Rozumienie tekstu pisanego | 45 minut |
| Poprawność gramatyczna | 45 minut |
| Pisanie | 75 minut |
| Mówienie | 15 minut |
Źródła: Przebieg i struktura egzaminu — Egzaminy Certyfikatowe z Języka Polskiego Jako Obcego, Uniwersytet Łódzki; Terminy sesji egzaminacyjnych w 2026 roku — Państwowa Komisja ds. Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego; Standardy wymagań egzaminacyjnych — Uniwersytet Łódzki
Aspekt dokonany czy niedokonany: jak uzasadnić wybór w zdaniach
Aspekt pomaga pokazać, czy skupiasz się na przebiegu czynności, czy na jej zakończeniu. Kontekst może dopuszczać obie formy, ale z innym rozłożeniem akcentów.
Nie wybieraj formy wyłącznie na podstawie pojedynczego słowa, takiego jak „wczoraj”. Zastanów się, co osoba mówiąca chce przekazać. Dalsza część wypowiedzi może wskazywać, że rezultat został osiągnięty, nawet jeśli wcześniejszy czasownik opisuje czynność jako proces.
Zadanie treningowe
Porównaj dwa zdania: (A) „Wczoraj wieczorem pisałem raport, a dziś rano wysłałem go do dyrekcji”. (B) „Wczoraj wieczorem napisałem raport, a dziś rano wysłałem go do dyrekcji”. Czy tylko jedno jest poprawne? Wyjaśnij różnicę.
Pokaż odpowiedź
Oba zdania mogą być poprawne. „Pisałem” skupia uwagę na czynności, a „napisałem” wyraźnie przedstawia jej zakończenie.
Informacja o wysłaniu raportu wskazuje, że tekst był gotowy rano. Nie oznacza to jednak, że wcześniejsza część zdania musi zawierać formę dokonaną. Wybór aspektu zmienia sposób przedstawienia wydarzenia; nie można odrzucić „pisałem” tylko dlatego, że później raport wysłano.
| Sygnał w zdaniu | Forma niedokonana | Forma dokonana |
|---|---|---|
| Proces z czasem trwania („przez godzinę”, „cały wieczór”) | pisałem, czytałem | zwykle niezgodna, gdy proces trwa |
| Zakończony rezultat („wreszcie”, „już”, „skończyłem”) | niekompatybilna z rezultatem | napisałem, przeczytałem |
| Rutyna („codziennie”, „zwykle”, „często”) | piszę, czytam, chodzę, jeżdżę | nie łączy się z rutyną |
| Umówiona przyszłość („jutro”, „w piątek”) | spotykamy się, jadę (plan ustalony) | spotkam się, pojadę (decyzja o realizacji) |
Czasowniki ruchu: idę, jadę, chodzę, jeżdżę — decyzja o sposobie i trasie
Ruch pieszy wyraża iść (jednorazowo) oraz chodzić (powtarzalnie), a ruch środkiem transportu jechać i jeździć. Wybór wymaga dwóch decyzji naraz: o sposobie ruchu i o tym, czy mówisz o rutynie, jednej podróży, czy drodze tam i z powrotem.
Praktyczna kolejność pytań: najpierw „pieszo czy środkiem transportu?”, potem „jednorazowa podróż w jedną stronę, rutyna, czy droga tam i z powrotem?”. Typowe zdania: „Teraz idę do banku” (pieszo, w tej chwili), „Codziennie chodzę do pracy” (pieszo, rutyna), „Jutro jadę pociągiem do Krakowa” (transport, konkretna podróż), „Zwykle jeżdżę autobusem” (transport, rutyna). Ważny niuans w czasie przeszłym: „Wczoraj jeździłem do lekarza” to poprawna polszczyzna dla jednej wizyty, bo forma jeździć obejmuje drogę tam i z powrotem; forma jechałem opisuje sam przebieg podróży, na przykład „Wczoraj jechałem do lekarza, gdy autobus zepsuł się w połowie drogi”.
Inny przykład: w wypowiedzi „Teraz chodzę do banku, bo muszę zapłacić rachunek” forma chodzę sugeruje rutynę, a przysłówek teraz wskazuje pojedynczą drogę w toku — powstaje zgrzyt. Naturalnie: „Teraz idę do banku”, bo forma iść łączy ruch pieszy z jednorazową podróżą w jedną stronę. Pamiętaj też, że o wyborze decyduje znaczenie, nie sama kombinacja słów: przy powtarzalnej, identycznej trasie zdanie „codziennie jadę tą samą drogą” bywa poprawne, gdy mówiący opisuje trasę, a nie sam fakt rutyny — oceniaj, co zdanie komunikuje, zanim uznasz formę za błędną.
Zadanie treningowe
Uzupełnij zdania, wybierając czasownik zgodny z podanym sposobem przemieszczania się. (1) Anna porusza się teraz pieszo: „Anna właśnie (idzie / jedzie) do biblioteki”. (2) Piotr jest teraz pasażerem autobusu: „Piotr właśnie (idzie / jedzie) do szkoły”.
Pokaż odpowiedź
(1) idzie; (2) jedzie.
W pierwszym zdaniu podano ruch pieszy, a w drugim podróż środkiem transportu. To te informacje rozstrzygają wybór. Przy porównywaniu form takich jak „chodzę” i „idę” trzeba uwzględnić cały kontekst; sam wyraz „codziennie” nie jest uniwersalną regułą, która wyklucza wszystkie inne formy.
| Sytuacja | Pieszo | Transportem |
|---|---|---|
| Pojedyncza podróż w jedną stronę (teraz, zaplanowana) | idę, pójdę | jadę, pojadę |
| Rutyna („codziennie”, „zwykle”) | chodzę | jeżdżę |
| Wczoraj: jedna wyprawa tam i z powrotem | chodziłem | jeździłem |
| Tło innej czynności, opis przebiegu podróży | szedłem | jechałem |
Rozumienie ze słuchu: rozpoznawanie intencji, nie tylko faktów
Nagrania na B1 wymagają rozpoznania, co nadawca robi słowami: prosi, odmawia, proponuje, przeprasza. Same liczby i nazwy nie wystarczą, bo kluczowa informacja bywa ukryta w formule grzecznościowej.
Wypowiedzi polskie mają rozpoznawalne wskaźniki funkcji: „Czy mógłbyś…”, „Czy byłaby możliwość…” sygnalizują prośbę; „Nie wiem, czy nie…”, „A może…”, „Co byś powiedział na…” to sugestia; „Mam niestety…”, „Zobaczymy, może innym razem” często zawierają odmowę. Ćwicząc z dowolnym nagraniem, po każdym odsłuchu nazywaj funkcję każdej repliki jednym słowem: prośba, propozycja, odmowa, zgoda, informacja.
W dialogu jeden rozmówca pyta „Spotykamy się jutro o dwunastej?”, a drugi odpowiada „O dwunastej mam niestety u dentysty, ale czwartek jest wolny”. Notujący tylko godziny zapisze dwunasta i czwartek, ale pytanie w zadaniu dotyczy tego, czy spotkanie w umówionym terminie odbędzie się — a odpowiedź brzmi: nie, zaproponowano termin alternatywny. Przy interpretacji zapisuj obok godziny także funkcję repliki (odmowa z propozycją), bo to funkcja rozstrzyga o odpowiedzi.
Czytanie: weryfikacja zdania odpowiedzi element po elemencie
Zadania do tekstów sprawdzają, czy rozumiesz treść. Weryfikuj każde zdanie odpowiedzi w całości: powtórzenie słów z tekstu nie zastępuje zgodności znaczenia, a jeden niepotwierdzony element wystarczy, by odrzucić opcję.
Pułapka identycznego słownictwa polega na tym, że opcja odpowiedzi może powtarzać słowa z tekstu, ale zmieniać relację między nimi, więc samo rozpoznanie słów nie wystarcza. Weryfikuj zdanie odpowiedzi element po elemencie: podmiot, orzeczenie, okolicznik. Szukaj znaczenia, nie formy: ta sama informacja może być wyrażona synonimem lub inną konstrukcją, dlatego porównuj, czy zdanie mówi to samo co tekst, a nie czy wygląda znajomo.
Przykład: tekst zawiera zdanie „Restauracja, choć niewielka, cieszy się dużą popularnością”. Opcja „restauracja jest zbyt mała, żeby cieszyć się popularnością” używa tych samych słów, ale dodaje relację przyczynową, której tekst nie stwierdza — tekst mówi, że mimo niewielkich rozmiarów restauracja jest popularna. Poprawny wybór to opcja, która zachowuje ten kontrast, na przykład parafraza typu „pomimo rozmiarów ma stałych gości”. Widać tu różnicę między rozpoznawaniem słów a rozumieniem struktury zdania przyzwalającego: choć + kontrast.
Pisanie: realizacja każdego punktu polecenia i konsekwentny rejestr
Zadanie pisemne ma dwa filary: spełnienie wszystkich elementów polecenia (na przykład wymienionych jako punkty) oraz utrzymanie rejestru dopasowanego do adresata. Brak jednego elementu lub mieszanie rejestrów osłabia całą wypowiedź. Poniższa rubryka to narzędzie do samokontroli, a nie oficjalne kryteria oceny — te określa rozporządzenie wskazane w sekcji o strukturze egzaminu.
Zanim zaczniesz pisać, zamień polecenie na listę funkcji do zrealizowania, na przykład: poinformuj o zmianie planów, przeprasz, zaproponuj nowy termin. Każda funkcja powinna dostać własne, rozwinięte zdanie lub dwa, a nie pół zdania wtrącone między inne. Rejestr dobierz do adresata z polecenia: do instytucji lub osoby nieznanej — zwroty typu „Szanowna Pani”, „Zwracam się z prośbą o…”, do znajomego — „Cześć”, „Daj znać”.
Zobacz różnicę: w liście formalnym do urzędu pojawia się „Cześć, prześlijcie mi pilnie te dokumenty”. Wszystkie informacje rzeczowe są obecne, ale rejestr rozmowy ze znajomym łamie konwencję formalną, a tryb rozkazujący „prześlijcie” brzmi wobec instytucji nie na miejscu. Właściwa forma brzmi: „Zwracam się z uprzejmą prośbą o przesłanie dokumentów, których brak utrudnia załatwienie sprawy” — ta sama prośba w formie bezosobowej, z uzasadnieniem. Różnica w porównaniu z listem nieformalnym polega właśnie na konstrukcji: formalny omija bezpośredni zwrot do adresata i używa rzeczowników odczasownikowych.
| Kryterium rubryki (0–2 punkty) | 0 — problem | 1 — częściowo | 2 — w pełni |
|---|---|---|---|
| Realizacja polecenia | brak co najmniej jednej funkcji z polecenia | wszystkie funkcje obecne, lecz nierozwinięte | każda funkcja rozwinięta we własnym zdaniu lub dwóch |
| Rejestr | konwencja niezgodna z adresatem (np. „Cześć” w liście formalnym) | rejestr zasadniczo zgodny, z pojedynczym załamaniem | konwencja utrzymana od pierwszego do ostatniego zdania |
| Aspekt i formy ruchu | wybory przypadkowe lub sprzeczne ze znaczeniem zdania | większość form poprawna, bez uzasadnień | formy zgodne z sygnałami kontekstu, ewentualne poprawki na miejscu |
| Spójność | zdania luźno powiązane, brak łączników | podstawowe łączniki, widoczna struktura | wprowadzenie, rozwinięcie z łącznikami i zakończenie tworzą całość |
Mówienie: struktura monologu i reagowanie zamiast powtarzania
Wypowiedź ustna wymaga planu: krótkie wprowadzenie, rozwinięcie z łącznikami, zakończenie z wnioskiem. W rozmowie decyduje reagowanie — zgoda lub rozbieżność pogłębiona uzasadnieniem, nie powtórzenie cudzego zdania.
Monolog na temat (np. „moje ulubione miejsce w mieście”) łatwiej zbudować z rusztowaniem: „Chciałbym opowiedzieć o…”, „Po pierwsze…, po drugie…”, „Dlatego to miejsce jest dla mnie ważne”. Każdy argument powinien mieć przykład z własnego doświadczenia, bo przykład przedłuża wypowiedź naturalnie. Zapisz taki plan skrótami i przećwicz go na trzech różnych tematach, zmieniając tylko treść, nie szkielet.
W rozmowie egzaminujący mówi, że najlepszym prezentem jest gotówka, a kandydat odpowiada „Tak, gotówka to dobry prezent” i milknie. Powtórzenie zgody kończy rozmowę. Zamiast powtórzenia rozwiń stanowisko z kontrargumentem lub warunkiem, na przykład „Rozumiem ten punkt widzenia, ale uważam, że osobiście wybrany i starannie zapakowany prezent pokazuje uwagę, dlatego wolę podarunek dopasowany do drugiej osoby, choć przyznaję, że gotówka bywa praktyczna”. Reakcja typu „z jednej strony… z drugiej…” utrzymuje dialog i daje rozmówcy punkt zaczepienia.
Realia polskie jako klucz do szybszego rozumienia zadań
Teksty i nagrania osadzone są w polskim codziennym życiu: urzędach, zakupach, tradycjach rodzinnych. Znajomość realiów nie jest osobnym testem, ale przyspiesza interpretację słuchania i czytania oraz daje materiał do mówienia.
Warto znać pojęcia i sytuacje organizujące polską codzienność: różnicę między imieninami a urodzinami i konwencję życzeń związanych z imieninami; przebieg świąt rodzinnych, w tym wieczerzę i dzielenie się opłatkiem w Boże Narodzenie; typowe czynności w urzędzie (pobranie druku, złożenie wniosku, odbiór dokumentu z pieczątką); hierarchię zwrotów grzecznościowych Pan/Pani i forma bezosobowa „prosi się”, „jest możliwe”. To słownik sytuacyjny, nie lista dat.
Praktyczna metoda: wybierz jedną sferę tygodniowo (na przykład „wizyta w urzędzie”) i zbuduj wokół niej zestaw słów, zwrotów oraz krótki dialog, który potem przeczytasz na głos z rolami. Ucz się realiów zawsze wewnątrz takiej sytuacji językowej — wtedy na egzaminie rozpoznasz kontekst nagrania lub tekstu w pierwszych zdaniach i zyskasz czas na samą treść. Ten sam zestaw użyjesz w monologu o polskich tradycjach, więc jedna praca obsługuje kilka obszarów.
- Imieniny i urodziny: co życzy się w każdym przypadku i dlaczego to nie to samo wydarzenie
- Święta rodzinne: wieczerza wigilijna, śmigus-dyngus, konwencja świątecznych spotkań
- Sytuacja urzędowa: druk, wniosek, zaświadczenie, „proszę zwrócić się do okienka”
- Zwroty grzecznościowe: Pan/Pani, forma bezosobowa, różnica wobec listu do znajomego
| Sfera realiów | Sygnał w zadaniu | Co przygotować językowo |
|---|---|---|
| Życie rodzinne i święta | zaproszenia, życzenia, planowanie spotkania | słownictwo świąteczne, tryb przypuszczający w propozycjach |
| Urzędy i sprawy formalne | listy formalne, instrukcje, ogłoszenia | konstrukcje bezosobowe, prośby w formie grzecznościowej |
| Ruch miejski i podróże | rozmowy o dojazdach i planach | czasowniki ruchu we wszystkich czterech wariantach |
| Zakupy i usługi | dialogi reklamacyjne i zapytania | porównania, liczba i przypadki w sytuacji transakcji |
Realistyczna sekwencja przygotowania do egzaminu B1
Sześciotygodniowy cykl daje czas na utrwalenie form przed pracą nad umiejętnościami złożonymi; proporcje tygodni można przesuwać w zależności od własnych mocnych stron i dostępnych godzin.
Tygodnie 1–2: aspekt czasownika i czasowniki ruchu — codzienny dziennik par minimalnych z uzasadnianiem (z opisem wyżej) plus jedna krótka praca pisemna tygodniowo oceniana rubryką samooceny opisaną w sekcji o pisaniu (cztery kryteria po 0–2 punkty). Tygodnie 3–4: słuchanie i czytanie — po każdym materiale zapisuj funkcje replik i sprawdzaj odpowiedzi element po elemencie, dodając jedną sferę realiów tygodniowo z własnym dialogiem.
Tygodnie 5–6: pisanie i mówienie w warunkach zbliżonych do zadań — pełne prace pisemne z listą funkcji z polecenia i oceną rubryką, monologi na rusztowaniu i próby rozmowy z partnerem lub samodzielnie obu stron dialogu. Ostatnie dni: powtórka własnych poprawek z dziennika, bo własne wcześniejsze błędy to najbardziej osobisty materiał powtórkowy. Jeśli notujesz stagnację w jednym obszarze, wydłuż odpowiednie tygodnie kosztem najsilniejszych — sekwencja ma być adaptowalna, nie sztywna.
Równolegle z nauką załatw sprawy formalne: wybierz termin sesji z harmonogramu 2026 i skontaktuj się z wybranym ośrodkiem z listy podmiotów uprawnionych, bo zgłoszenie prowadzi ośrodek, a nie Komisja centralnie. Zrób to na początku cyklu, aby termin rejestracji nie wypadł w środku powtórki.
- Na starcie: wybierz termin sesji 2026 i ośrodek, w którym się zarejestrujesz
- Tydzień 1–2: pary aspektowe i czasowniki ruchu, dziennik z uzasadnieniami
- Tydzień 3–4: funkcje w słuchaniu, weryfikacja elementów w czytaniu, realia sytuacyjne
- Tydzień 5–6: pełne prace pisemne i ustne, próby z rubryką (maksymalnie 8 punktów jako kamień milowy nauki) i listą funkcji polecenia
- Zakończenie: powtórka własnych poprawek i checklist gotowości
Źródła
Sprawdzone fakty: